Roja Cîhanî ya Şanoyê

Mar 28, 2026 - 11:49 Updated: Apr 1, 2026 - 13:17
0 20
Roja Cîhanî ya Şanoyê

Roja Înê (27ê Adarê), cîhan Roja Şanoyê pîroz dike. Ev roj ne tenê fersendeke ji bo bîranîna sehneya şanoyêye, lê di heman demê de kêliyeke ji bo rêzgirtina lîstikvan û derhênerên ku gotin û helbestan bi giyan û laşên xwe dihejînin û dijîn. Li Kurdistanê, tevî hemî astengiyan, hunermendên şanoyê vê rojê wekî cejnek neteweyî û çandî pîroz dikin.

Dîroka şanoyê bi kurtî:

Hunera şanoyê yek ji kevintirîn formên îfadeya mirovan e, ku di gelek qonaxên cûda re derbas bûye:

  • Destpêk (Yewnana Kevnar): Dîroka şanoyê li Atînayê ji 2,500 salan zêdetir vedigere. Ew wekî rêûresmek olî destpê kir da ku Dionysus, xwedayê şerab û şahiyê, biperize. Ji ber vê yekê têgehên "trajediyê" ji bo vegotina fikarên qehremanan û "komedî" ji bo rexnekirina civakê derketin holê.
  • Serdema Navîn û Ronesansê: Di Serdema Navîn de, şano xizmeta dêrê dikir û ji bo vegotina çîrokên olî dihat bikar anîn. Lêbelê, di dema Ronesansê de, û bi taybetî di sedsalên şazdeh û heftemîn de, şano vegeriya populerbûnê; Derketina holê ya kesên jêhatî yên wekî William Shakespeare li Îngilîstanê şano kir neynikek ji bo nîşandana tevliheviyên dilê mirovan û têkoşînên desthilatdariyê.
  • Serdema Modern: Di sedsalên 19 û 20an de, şano şoreşek mezin derbas kir. Realîzm derket holê û bal kişand ser jiyana mirovên asayî. Derhênerên wekî Konstantin Stanislavsky teknîkên lîstikvaniyê guhertin, û ramanwerên wekî Bertolt Brecht şano veguherandin amûrek siyasî ji bo hişyariya girseyî û guhertina civakî.

Çima 27ê Adarê?

Bîrokeya Roja Şanoya Cîhanê vedigere salên piştî Şerê Cîhanê yê Duyemîn, dema ku di sala 1961an de biryar hate dayîn ku 27ê Adarê wekî betlaneya şanoyê ji bo rûmeta Festîvala Sara Bernard li Parîsê were pîrozkirin. Armanca sereke ya Enstîtuya Şanoya Navneteweyî (ITI) ew bû ku mirov li her derê bikaribin xwe îfade bikin û bi rêya hunerê gelan ji bo aştiyê bînin cem hev.

Bi vê boneyê Federasyona Cîhanî ya Kurd di roja cîhanî ya şanoyê de Şanoya Neteweyî ya Kurd ragihand.  Federasyona Cîhanî ya Kurd bi daxuyaniyekê ragihandiye ku Şanoya Netewî ya Kurd dê bibe neynika nasnameya Kurd a hemdem û dê hewl bide ku bibe zimanê civak, gelê Kurd û bibe amûrek ji bo avakirina kesayetiyek erênî ya Kurd.

Xelat